İstanbul Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, 1963 yılında Edebiyat Fakültesi’ne bağlı “Kütüphanecilik Bölümü” adıyla kurulmuş ve 1964-1965 akademik yılında öğretime başlamıştır. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü’nden sonra, Türkiye’de kütüphanecilik alanında açılan ikinci bölümdür.
Bölümün kurucusu ve ilk başkanı, Almanya’dan bu amaçla davet edilen ve kütüphanecilik alanında uluslararası üne sahip Prof. Dr. Rudolf Juchhoff’dur. Meral (Şenöz) Alpay tercümanı olarak ve Jale Baysal öğretim yardımcısı olarak görev almışlardır. 1968 yılında Prof. Dr. Juchhof’un vefatıyla öğretim elemanı konusunda büyük güçlükler yaşayan bölüm, başka bölümlerden sağlanan öğretim üyesi desteği ile faaliyetlerini sürdürmüş; ancak 1969-1974 yılları arasında öğrenci alımı durdurulmuştur. Bölümde doktora dereceleri alan ilk elemanlardan Meral Alpay ve Jale Baysal, daha sonra doçent ve profesör olarak akademik kariyerde yükselmişler ve bölümün gelişmesinde önemli katkılar yapmışlardır.. Prof. Juchhoff’dan sonra bölüm başkanlığını sırasıyla Prof. Dr. Jale Baysal (1974-1994) ve Prof. Dr. Meral Alpay (1994-1997), Prof. Dr. Aysel Yontar (1997-2004) üstlenmişlerdir. 2004-2008 yılları arasında bölüm başkanlığını Profesör Dr. Ayşe Üstün; 2008-2021 yılları arasında ise Prof. Dr. Mehmet Canatar bölüm başkanlığını yürütmüştür. 2021 yılından itibaren bölüm başkanlığı görevini Prof. Dr. Ümit Konya yürütmektedir.
1983′de yüksek Lisans, 1984′de doktora programları açan bölüm, 1987′den itibaren “Kütüphanecilik Dergisi: Belge-Bilgi-Kütüphane Araştırmaları” adlı bilimsel bir dergi yayımlamaya başlamıştır. Kütüphanecilik Bölümü, 1990′da, biri ‘Kütüphanecilik’, diğeri ‘Dokümantasyon ve Enformasyon’ olmak üzere iki anabilim dalı halinde örgütlenmiş; 1995′ten itibaren Kütüphanecilik Anabilim Dalı’nda, ikinci öğretim programı da açılmıştır.
Bilgi Çağı’nda bireysel ve toplumsal yaşamı etkileyen değişiklikler, tüm akademik disiplinlerde yeni düzenleme, örgütlenme veya dönüşümlere yol açmış; ’bilgi bilimi’, ‘bilgi yönetimi’ gibi yeni disiplinleri de yaratmıştır. Kütüphane ve arşiv bilimleri de bu gelişmelerden büyük çapta etkilenmiş; ‘kütüphane ve enformasyon bilimi’ kavramı ortaya çıkmıştır. Bu gelişmede, özellikle bilgisayara dayalı bilgi teknolojileri kullanımının yaygınlaştığı kütüphane, bilgi merkezi, arşiv gibi bilgi organizasyonlarında, kaynaklar, hizmetler ve yönetim açısından yeni yapılanmalara yönelme gereksiniminin de önemli bir rolü vardır. Sözü edilen gelişmelere bağlı olarak, günümüzde birçok ülkede ‘kütüphanecilik okulu/bölümü’ adıyla faaliyet gösteren bölümlerin adları ve ders programlarında önemli değişiklikler yaşanmaktadır.
Ülkemiz açısından da geçerli olan bu gelişmeler sonucunda, bölümümüz ile Ankara, Hacettepe ve Başkent Üniversitelerine bağlı Kütüphanecilik Bölümlerinin adları, Yükseköğretim Kurulu kararıyla 2002 yılında “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü” olarak değiştirilmiş; ayrıca üç bölümde mevcut anabilim dalları kapatılarak, anabilim dalı yerine ‘bölüme öğrenci alma’ uygulamasına geçilmiştir.
Diğer taraftan, 2002-2003 yılında, İ.Ü.Edebiyat Fakültesi Arşivcilik Bölümü’ne yeni öğrenci alımına son verilmiştir. Kurulması 1985′de kararlaştırılan, 1988-1989′dan itibaren lisans düzeyinde öğretime başlayan ve gerek ders programı, gerekse öğretim elemanı açısından gittikçe gelişen İ.Ü.Edebiyat Fakültesi Arşivcilik Bölümü, yukarıda belirtilen Yükseköğretim Kurulu kararına uygun olarak 2002-2003 yılında ‘Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’ kapsamına alınmıştır.
Arşivcilik, Kütüphanecilik ve Dokümantasyon Bölümlerinin bir araya gelmesinden sonra öğretim elemanı kadrosu açısından zenginleşen bölümümüz, ders programını da yenilemiştir.
Bölümümüz, Arşivcilik Anabilim Dalı ile Bilgi Yönetimi ve Teknolojisi Anabilim Dalı olmak üzere iki anabilim dalına sahiptir.
Merkezi yerleştirme ile öğrenci alan yükseköğretim lisans programının adı, Bilgi ve Belge Yönetimi'dir. Diğer bir değişle Bölümümüz, iki anabilim dalındaki öğretim elemanlarının vermiş oldukları dersler ile Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü olarak eğitim ve öğretim hizmeti sunmakta olup ayrı ayrı anabilim dallarına öğrenci alımı söz konusu değildir.
İstanbul Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü'nün amacı; kamu ve özel sektör kuruluşlarında bilgi ve belge yönetimi süreçlerini bilimsel, sistemli, etik ve sürdürülebilir biçimde yürütebilecek; dijital dönüşüm süreçlerine uyum sağlayabilen; bilgi teknolojilerini etkin kullanan nitelikli bilgi profesyonelleri ve araştırmacılar yetiştirmektir.
Program; bilgi kaynaklarının sağlanması, düzenlenmesi, korunması, erişime sunulması ve uzun süreli dijital sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik kuramsal ve uygulamalı eğitim vermeyi hedefler.
Bölümümüzde;
- Kuramsal dersler uygulamalı çalışmalarla desteklenir.
- Öğrencilere bilgi teknolojileri laboratuvar ortamında uygulamalı olarak öğretilir.
- Bütünleşik kütüphane otomasyon sistemleri, elektronik belge yönetim sistemleri (EBYS), dijital arşiv platformları ve veritabanı yönetim sistemleri uygulamalı olarak kullanılır.
- Metadata standartları, bilgi organizasyonu, veri modelleme ve bilgi mimarisi konularında yetkinlik kazandırılır.
- Açık erişim, araştırma veri yönetimi ve dijital koruma stratejileri eğitim programına entegre edilir.
- Disiplinlerarası öğrenme; çift anadal ve yandal programlarıyla desteklenir.
Lisans programını başarıyla tamamlayan mezunlarımız:
- Bilgi ve belge yönetimi alanındaki temel kuramsal ve uygulamalı bilgilere sahip olur.
- Basılı ve dijital bilgi kaynaklarını sağlama, düzenleme, sınıflama ve erişime sunma süreçlerini uygular.
- Elektronik belge yönetim sistemleri, kütüphane otomasyon sistemleri ve dijital arşiv platformlarını etkin kullanır.
- Metadata standartları ve bilgi organizasyonu tekniklerini uygular.
- Bilgi kullanıcı gereksinimlerini analiz eder ve çözüm üretir.
- Mesleki etik, veri güvenliği ve sürdürülebilirlik ilkelerine uygun hareket eder.
- Bilgi teknolojilerini mesleki uygulamalarda etkin kullanır.
- Yaşam boyu öğrenme bilinci geliştirir.
Yüksek lisans mezunlarımız:
- Bilgi ve belge yönetimi alanında ileri düzey kuramsal ve uygulamalı bilgiye sahip olur.
- Dijital bilgi yönetimi, araştırma veri yönetimi ve bilgi sistemleri tasarımı alanlarında uzmanlaşır.
- Alanla ilgili bir problemi bilimsel araştırma yöntemleri kullanarak analiz eder ve çözümler üretir.
- Ulusal ve uluslararası düzeyde akademik çalışma yürütür.
- Sürdürülebilir bilgi politikaları geliştirebilir.
Doktora mezunlarımız:
- Alanında özgün ve yenilikçi bilimsel araştırmalar yapar.
- Bilgi yönetimi, dijital dönüşüm ve sürdürülebilir bilgi ekosistemleri alanında kuramsal katkı sağlar.
- Disiplinlerarası araştırma projeleri geliştirir ve yönetir.
- Akademik yayın üretir ve uluslararası bilimsel platformlarda alanımızı temsil eder.
- Alanın gelişimine yönelik politika ve model önerileri geliştirir.
Bilgi yönetimi, dijital dönüşüm ve sürdürülebilir bilgi ekosistemleri alanında ulusal ve uluslararası düzeyde öncü, yenilikçi ve saygın bir akademik birim olmak.
Bilgi teknolojilerini, etik değerleri ve sürdürülebilirlik ilkelerini bütünleştirerek bilgi profesyonelliği alanında yön belirleyen bir bölüm olmak.
- Bilgi ve belge yönetimi alanında kuramsal bilgi ile uygulamayı bütünleştiren nitelikli lisans ve lisansüstü eğitim sunmak,
- Dijital arşivleme, elektronik belge yönetimi, araştırma veri yönetimi, açık bilim ve yapay zekâ destekli bilgi sistemleri konularında yetkin mezunlar yetiştirmek,
- Bilgi kaynakları ile kullanıcılar arasında etkili, erişilebilir ve sürdürülebilir ilişkiler kurulmasını sağlamak,
- Ulusal sorunları evrensel bilgi birikimi çerçevesinde ele alan araştırmalar yürütmek,
- Toplumsal gelişime, kurumsal şeffaflığa ve bilgi temelli sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunmak.
- Dijital dönüşüm, bilgi yönetimi politikaları, büyük veri, yapay zekâ uygulamaları ve sürdürülebilir bilgi sistemleri alanlarında araştırmalar yürütmek,
- Ulusal ve uluslararası düzeyde proje ve yayın üretimini teşvik etmek,
- Kurumsal hafıza, dijital koruma ve bilgi güvenliği alanlarında özgün çalışmalar geliştirmek,
- Hakemli bilimsel yayınlar aracılığıyla alan literatürüne katkı sağlamak.
- Bilgi okuryazarlığını ve dijital farkındalığı artırmaya yönelik faaliyetler yürütmek,
- Kurumlarda sürdürülebilir bilgi yönetimi modellerinin geliştirilmesine katkı sağlamak,
- Dijitalleşme yoluyla kaynak kullanımını optimize ederek çevresel sürdürülebilirliğe destek olmak,
- Kültürel mirasın ve kurumsal hafızanın gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak,
- Veri güvenliği, kişisel verilerin korunması ve etik bilgi kullanımı konusunda bilinç oluşturmak.
İstanbul Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, 1963 yılında Edebiyat Fakültesi’ne bağlı “Kütüphanecilik Bölümü” adıyla kurulmuş ve 1964-1965 akademik yılında öğretime başlamıştır. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü’nden sonra, Türkiye’de kütüphanecilik alanında açılan ikinci bölümdür.
Bölümün kurucusu ve ilk başkanı, Almanya’dan bu amaçla davet edilen ve kütüphanecilik alanında uluslararası üne sahip Prof. Dr. Rudolf Juchhoff’dur. Meral (Şenöz) Alpay tercümanı olarak ve Jale Baysal öğretim yardımcısı olarak görev almışlardır. 1968 yılında Prof. Dr. Juchhof’un vefatıyla öğretim elemanı konusunda büyük güçlükler yaşayan bölüm, başka bölümlerden sağlanan öğretim üyesi desteği ile faaliyetlerini sürdürmüş; ancak 1969-1974 yılları arasında öğrenci alımı durdurulmuştur. Bölümde doktora dereceleri alan ilk elemanlardan Meral Alpay ve Jale Baysal, daha sonra doçent ve profesör olarak akademik kariyerde yükselmişler ve bölümün gelişmesinde önemli katkılar yapmışlardır.. Prof. Juchhoff’dan sonra bölüm başkanlığını sırasıyla Prof. Dr. Jale Baysal (1974-1994) ve Prof. Dr. Meral Alpay (1994-1997), Prof. Dr. Aysel Yontar (1997-2004) üstlenmişlerdir. 2004-2008 yılları arasında bölüm başkanlığını Profesör Dr. Ayşe Üstün; 2008-2021 yılları arasında ise Prof. Dr. Mehmet Canatar bölüm başkanlığını yürütmüştür. 2021 yılından itibaren bölüm başkanlığı görevini Prof. Dr. Ümit Konya yürütmektedir.
1983′de yüksek Lisans, 1984′de doktora programları açan bölüm, 1987′den itibaren “Kütüphanecilik Dergisi: Belge-Bilgi-Kütüphane Araştırmaları” adlı bilimsel bir dergi yayımlamaya başlamıştır. Kütüphanecilik Bölümü, 1990′da, biri ‘Kütüphanecilik’, diğeri ‘Dokümantasyon ve Enformasyon’ olmak üzere iki anabilim dalı halinde örgütlenmiş; 1995′ten itibaren Kütüphanecilik Anabilim Dalı’nda, ikinci öğretim programı da açılmıştır.
Bilgi Çağı’nda bireysel ve toplumsal yaşamı etkileyen değişiklikler, tüm akademik disiplinlerde yeni düzenleme, örgütlenme veya dönüşümlere yol açmış; ’bilgi bilimi’, ‘bilgi yönetimi’ gibi yeni disiplinleri de yaratmıştır. Kütüphane ve arşiv bilimleri de bu gelişmelerden büyük çapta etkilenmiş; ‘kütüphane ve enformasyon bilimi’ kavramı ortaya çıkmıştır. Bu gelişmede, özellikle bilgisayara dayalı bilgi teknolojileri kullanımının yaygınlaştığı kütüphane, bilgi merkezi, arşiv gibi bilgi organizasyonlarında, kaynaklar, hizmetler ve yönetim açısından yeni yapılanmalara yönelme gereksiniminin de önemli bir rolü vardır. Sözü edilen gelişmelere bağlı olarak, günümüzde birçok ülkede ‘kütüphanecilik okulu/bölümü’ adıyla faaliyet gösteren bölümlerin adları ve ders programlarında önemli değişiklikler yaşanmaktadır.
Ülkemiz açısından da geçerli olan bu gelişmeler sonucunda, bölümümüz ile Ankara, Hacettepe ve Başkent Üniversitelerine bağlı Kütüphanecilik Bölümlerinin adları, Yükseköğretim Kurulu kararıyla 2002 yılında “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü” olarak değiştirilmiş; ayrıca üç bölümde mevcut anabilim dalları kapatılarak, anabilim dalı yerine ‘bölüme öğrenci alma’ uygulamasına geçilmiştir.
Diğer taraftan, 2002-2003 yılında, İ.Ü.Edebiyat Fakültesi Arşivcilik Bölümü’ne yeni öğrenci alımına son verilmiştir. Kurulması 1985′de kararlaştırılan, 1988-1989′dan itibaren lisans düzeyinde öğretime başlayan ve gerek ders programı, gerekse öğretim elemanı açısından gittikçe gelişen İ.Ü.Edebiyat Fakültesi Arşivcilik Bölümü, yukarıda belirtilen Yükseköğretim Kurulu kararına uygun olarak 2002-2003 yılında ‘Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’ kapsamına alınmıştır.
Arşivcilik, Kütüphanecilik ve Dokümantasyon Bölümlerinin bir araya gelmesinden sonra öğretim elemanı kadrosu açısından zenginleşen bölümümüz, ders programını da yenilemiştir.
Bölümümüz, Arşivcilik Anabilim Dalı ile Bilgi Yönetimi ve Teknolojisi Anabilim Dalı olmak üzere iki anabilim dalına sahiptir.
Merkezi yerleştirme ile öğrenci alan yükseköğretim lisans programının adı, Bilgi ve Belge Yönetimi'dir. Diğer bir değişle Bölümümüz, iki anabilim dalındaki öğretim elemanlarının vermiş oldukları dersler ile Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü olarak eğitim ve öğretim hizmeti sunmakta olup ayrı ayrı anabilim dallarına öğrenci alımı söz konusu değildir.
İstanbul Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü'nün amacı; kamu ve özel sektör kuruluşlarında bilgi ve belge yönetimi süreçlerini bilimsel, sistemli, etik ve sürdürülebilir biçimde yürütebilecek; dijital dönüşüm süreçlerine uyum sağlayabilen; bilgi teknolojilerini etkin kullanan nitelikli bilgi profesyonelleri ve araştırmacılar yetiştirmektir.
Program; bilgi kaynaklarının sağlanması, düzenlenmesi, korunması, erişime sunulması ve uzun süreli dijital sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik kuramsal ve uygulamalı eğitim vermeyi hedefler.
Bölümümüzde;
- Kuramsal dersler uygulamalı çalışmalarla desteklenir.
- Öğrencilere bilgi teknolojileri laboratuvar ortamında uygulamalı olarak öğretilir.
- Bütünleşik kütüphane otomasyon sistemleri, elektronik belge yönetim sistemleri (EBYS), dijital arşiv platformları ve veritabanı yönetim sistemleri uygulamalı olarak kullanılır.
- Metadata standartları, bilgi organizasyonu, veri modelleme ve bilgi mimarisi konularında yetkinlik kazandırılır.
- Açık erişim, araştırma veri yönetimi ve dijital koruma stratejileri eğitim programına entegre edilir.
- Disiplinlerarası öğrenme; çift anadal ve yandal programlarıyla desteklenir.
Lisans programını başarıyla tamamlayan mezunlarımız:
- Bilgi ve belge yönetimi alanındaki temel kuramsal ve uygulamalı bilgilere sahip olur.
- Basılı ve dijital bilgi kaynaklarını sağlama, düzenleme, sınıflama ve erişime sunma süreçlerini uygular.
- Elektronik belge yönetim sistemleri, kütüphane otomasyon sistemleri ve dijital arşiv platformlarını etkin kullanır.
- Metadata standartları ve bilgi organizasyonu tekniklerini uygular.
- Bilgi kullanıcı gereksinimlerini analiz eder ve çözüm üretir.
- Mesleki etik, veri güvenliği ve sürdürülebilirlik ilkelerine uygun hareket eder.
- Bilgi teknolojilerini mesleki uygulamalarda etkin kullanır.
- Yaşam boyu öğrenme bilinci geliştirir.
Yüksek lisans mezunlarımız:
- Bilgi ve belge yönetimi alanında ileri düzey kuramsal ve uygulamalı bilgiye sahip olur.
- Dijital bilgi yönetimi, araştırma veri yönetimi ve bilgi sistemleri tasarımı alanlarında uzmanlaşır.
- Alanla ilgili bir problemi bilimsel araştırma yöntemleri kullanarak analiz eder ve çözümler üretir.
- Ulusal ve uluslararası düzeyde akademik çalışma yürütür.
- Sürdürülebilir bilgi politikaları geliştirebilir.
Doktora mezunlarımız:
- Alanında özgün ve yenilikçi bilimsel araştırmalar yapar.
- Bilgi yönetimi, dijital dönüşüm ve sürdürülebilir bilgi ekosistemleri alanında kuramsal katkı sağlar.
- Disiplinlerarası araştırma projeleri geliştirir ve yönetir.
- Akademik yayın üretir ve uluslararası bilimsel platformlarda alanımızı temsil eder.
- Alanın gelişimine yönelik politika ve model önerileri geliştirir.
Bilgi yönetimi, dijital dönüşüm ve sürdürülebilir bilgi ekosistemleri alanında ulusal ve uluslararası düzeyde öncü, yenilikçi ve saygın bir akademik birim olmak.
Bilgi teknolojilerini, etik değerleri ve sürdürülebilirlik ilkelerini bütünleştirerek bilgi profesyonelliği alanında yön belirleyen bir bölüm olmak.
- Bilgi ve belge yönetimi alanında kuramsal bilgi ile uygulamayı bütünleştiren nitelikli lisans ve lisansüstü eğitim sunmak,
- Dijital arşivleme, elektronik belge yönetimi, araştırma veri yönetimi, açık bilim ve yapay zekâ destekli bilgi sistemleri konularında yetkin mezunlar yetiştirmek,
- Bilgi kaynakları ile kullanıcılar arasında etkili, erişilebilir ve sürdürülebilir ilişkiler kurulmasını sağlamak,
- Ulusal sorunları evrensel bilgi birikimi çerçevesinde ele alan araştırmalar yürütmek,
- Toplumsal gelişime, kurumsal şeffaflığa ve bilgi temelli sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunmak.
- Dijital dönüşüm, bilgi yönetimi politikaları, büyük veri, yapay zekâ uygulamaları ve sürdürülebilir bilgi sistemleri alanlarında araştırmalar yürütmek,
- Ulusal ve uluslararası düzeyde proje ve yayın üretimini teşvik etmek,
- Kurumsal hafıza, dijital koruma ve bilgi güvenliği alanlarında özgün çalışmalar geliştirmek,
- Hakemli bilimsel yayınlar aracılığıyla alan literatürüne katkı sağlamak.
- Bilgi okuryazarlığını ve dijital farkındalığı artırmaya yönelik faaliyetler yürütmek,
- Kurumlarda sürdürülebilir bilgi yönetimi modellerinin geliştirilmesine katkı sağlamak,
- Dijitalleşme yoluyla kaynak kullanımını optimize ederek çevresel sürdürülebilirliğe destek olmak,
- Kültürel mirasın ve kurumsal hafızanın gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak,
- Veri güvenliği, kişisel verilerin korunması ve etik bilgi kullanımı konusunda bilinç oluşturmak.